Ilginize cok tesekkur ederiz. Yazarlikla ilgileniyorsaniz kendinizi ve ilgilendiginiz konulari kisaca anlatan bir e-posta ile yalansavar@gmail.com adresine basvurabilirsiniz.

Sitenizi ve hedeflerinizi çok beğendim. Ben de kendimce bu hurafeleri insanlara anlatmaya çalışıyorum. Eğer aranıza yazar kabul ediyorsanız canım sıkıldıkça ben de katkı yapmak isterim

İyi çalışmalar.

Siparis kabul ediyoruz Konu onerilerinizi yalansavar@gmail.com adresine iletebilirsiniz. Ilginize cok tesekkur ederiz.

Ben bu yazıya ilk başladığımda bu işin altından çok saçma şeyler çıkacak diyerek başlamıştım. Vicary deneyi biraz yalancı çoban etkisi oluşturdu. Ama sizin de belirttiğiniz gibi umut vadeden çalışmalar var (konunun son zamanlarda ateşlendiğini wikipedia makalesinin kısalığından ve kaynak eksikliğinden anlıyoruz )

Özellikle teknolojik yöntemlerin kullanımı ve çok zekice kurgulanmış deneyler artarak devam edecek. Bu süreç tüm zihinleri etkileyebilecek sihirli bir formül üretir mi o belirsiz. Ama bu dosyanın tekrar açıldığı tespitiniz yerinde bence de.

Yalnız şunu yazıda çok net ifade etmediğimi farkediyorum, onu açmak lazım.

Subliminal mesajlar popüler kültürde çok abartılmış durumda. Google’da bu kelimeyi arattığınız zaman; insanların her yerde (çizgi filmler, diziler, reklamlar, vs.) subliminal mesajlar aradığını, bulduklarını ‘çok manyak birşey buldum’ diye youtube’a taşıdıklarını, bunun üzerinden komplo teorileri ürettiklerini, bazı girişimcilerinde bu alanda ‘mucizevi’ ürünler uydurduğunu görüyoruz.

Sonuç cümlesinde ‘abartıldığı kadar güçlü değil’ bölümü aslında bu duruma karşılık geliyor. Yoksa yorumunuza katılıyorum; ‘bir işe yaramaz’ diye kestirip atılamayacak kadar çok pozitif çalışma var konuyla ilgili.

Zaten herşeyi yalanlayacak değiliz ya

Tekrar teşekkürler yorumunuz için!

Genel olarak yukarida yazdiklariniza katiliyorum. Subliminal mesajlarin etkisi varsa bile ne yonde olacagini kestirmek, genellemek ya da uzun sureli davranis degisiklikleri beklemek cok zor. Yalniz son on yilda hem psikoloji hem pazarlama alaninda subliminal ve supraliminal (algi ustu-bilinc alti diyelim) priming (atesleme??) konusunda bilimsel calismalar cok artti. Hala daha cok guclu ve kalici etkiler bulunamamakla beraber cok ilginc bulgular yayinlandi ve yayinlanmaya devam ediyor. Ornegin, istah acici, bastan cikarici yemeklerle ilgili mesajlara maruz kalan biri kendini tutamayip kontrolsuzce yemek yemek mi ister yoksa sagligini dusunup daha kontrollu tercihler mi yapar? Arastirmalar farkli durumlarda ya da farkli insanlar icin iki sonucun da ortaya cikabilecegini gosteriyor (ornegin, Fishbach, Friedman ve Kruglanski’nin 2003 Journal of Personality and Social Psychology makalesi). Belki daha da enteresan baska bir calismaysa Fitzsimons, Chartrand ve Fitzsimons tarafindan 2008′de Journal of Consumer Research’te yayinlandi. Bu calismada arastirmacilar Apple markasiyla “prime” edilen deneklerin (IBM markasina maruz kalanlara gore) onlerine koyulan basit bir gorevi tamamlamak icin daha yaratici cozumler urettigini gosterdi. Bir diger deneyde ise Disney Channel markasiyla prime edilenlerin (E! Online’la prime edilenlere gore) sorulan sorulara daha durust cevaplar verdigi bulundu. Dolayisiyla subliminal marka mesajina maruz kalmak o markayi satin alma istegi yaratiyor ya da yaratmiyor olabilir ama onun yaninda, beynimizde markayla ilgili baska kavramlarin aktive olmasina yol acabiliyor. Bu kavramlar da sonraki bazi davranislarimizi etkileyebiliyor.

Bu tur enteresan deneylerin sayisi gun gectikce artiyor. Dolayisiyla, her tur hakli kuskuya karsin, subliminal mesajlar etkili degil diye bir sonuc cikarmamak gerekir. Su anki bilgimiz dahilinde bu tur mesajlarin etkili olduklari durumlar, etki edebildikleri kisiler, etkileyebilecekleri davranislar ya da kararlar oldugunu biliyoruz. Bu tur bulgular genelde kontrollu laboratuvar deneylerinden geldigi icin “alanda” ne sekilde tekrarlanabilir, ne kadar guclu etkileri olabilir henuz kesin bir bilgimiz yok. Gun icinde farkina varmadan o kadar cok mesaja maruz kaliyoruz ki (cogu algimizin disinda kalan), hepsinin bizde bir iz birakacagini dusunmek anlamsiz olur. Ama aralardan birileri siyrilip o gun verdigimiz bazi kararlari bir yone cekmeyi basariyor olabilir.

Yalniz su an icin reklamcilarin ya da pazarlamacilarin subliminal mesaj yontemiyle tuketici davranislarini istedikleri yonde degistirmesi olasiligi sifira yakin. Dolayisiyla o konuda musterih olmak ama merak etmeye ve arastirmaya devam etmek lazim.

Guzel bir yazi olmus, elinize saglik.

eskiden bilimsel bişeyi açıklarken bilimi ezik konumdan kurtarmaya çalışır gibi konuşurduk şimdi ise üstün konuma geçmiş bunu anladım. Bu ne kadar iyi birşey olsa da bilimi savunmanın artık klasikleşeceğini gösteriyor. Hemen toparlanıp bilimi savunan bilgiler edinmek yerine bilimsel bilgilerimi arttırmalıyım Ayrıca ilaç firmalarına rakip firmaların başına zeval gelmesin ki denetimler denetli kalsın hep.

“…eski çağlarda papazlara veya büyücülere inanlar, bugün bilim adamlarına aynı itaat ve düşünce şekli ile yaklaşıyorlar. aralarında hiç fark yok. eskiden tanrı adına papazlar, şimdi bilim adına kendine bilim adamı diyenler…”

Keşke insanlar eski çağlarda papazlara veya büyücülere inandıkları gibi bugün bilim adamlarına inansalardı

Fakat arada şöyle ciddi bir fark var. Beğenelim beğenmeyelim, hakkında komplo teorisi üretelim ya da üretmeyelim, eski ve modern çağın papaz ve büyücülerinin üzerinde FDA, sağlık bakanlığı gibi otorite kurumları yok. Bu cadılar yakılsın diyen kiliseye siz bunu ne hakla yapıyorsunuz diyen bir AİHM yoktu. Kurumsallaşmayı bir kenara bırakın, büyücüler keşfettikler büyüleri hakemli dergilere gönderip güvenilirliklerini kanıtlamak zorunluluğunu hissetmiyorlardı.

Kapitalist sistem her türlü canavarca potansiyeline rağmen yarattığı bireysel ve toplumsal değişimle, kendisinden önce var olmayan kontrol mekanizmaları da geliştirmiştir. Bu kontrol mekanizmalarının yapısını anlamak, onların davranışlarını da gene ‘skeptik’ bir şekilde analiz etmek de ‘doğruyu bilmek’ adına önemli bir yapıtaşı.

Işıl’ın da söylediği gibi bilim adı kullanılarak yaratılan efsanelere karşı çok mesai harcıyoruz. Çünkü bilimsel iddialarla kurulan önermeleri yanlışlamak her türlü mistik veya politik önermeyi yanlışlamaktan daha kolay, dolayısıyla bilimsel bilgiye güvenmek insanlar için daha sağlıklı diye düşünüyorum.

Düşüncelerinizi paylaştığınız için teşekkürler…

İlgi ve eleştirileriniz için çok teşekkür ederiz . Öncelikle şunu belirteyim, yazıları yazan bir tek ben değilim, ekip olarak pekçok farklı bilgi birikimi, eğitim ve tecrübeye sahip bir grup yazardan oluşuyoruz. Kendi içimizde bir denetim mekanizmamız var, her yazı yazıyı yazan kişi haricinde ortalama iki ayrı yazarımız tarafından okunup, geri bildirimlerle editlenip o şekilde yayınlanıyor.

Dünyanın para üzerinde döndüğü görüşünüze kesinlikle katılıyorum, ilaç firmaları da sütten çıkma ak kaşık değiller elbette, onların da pek çok sahtekarlıkları, manipulasyonları var. Ama kanımca aynı şey alternatif tıp ya da benzer ürünleri pazarlayanlar için geçerli. Onlar da bu işi para için yapıyorlar, kapitalist sistemin bir parçası hepsi. Adlarında “alternatif” kelimesi yer alıyor diye onların daha iyi,yüce ve sistemin çarklarının dışında olduğunu varsaymamamız gerekir. Hatta ironik ama alternatif tıp ürünlerinin çoğu da ilaç firmalarının farklı isimlerle kurulan yan şirketleri tarafından pazarlanıyor, çoğu tüketicinin de bundan haberi yok, firmaların pazarlama stratejisi bu şekilde. (Benzer durum pek çok organik ürün için de geçerli.)

İnsan tecrübesinin yüzlerce yıllık tecrübesinin hastalıkların sağaltımında çok önemli bir yeri olduğu konusunda da hemfikiriz. Bugün kullandığımız ilaçların pekçoğunun kökeni eski çağlara dayanıyor. Kalp hastalarının çiğnediği yüksükotundan bugünkü kalp ilaçları, Hindistana giden ingiliz asilzadelerinin sıtma olmamak için içtikleri tonik içindeki kinin ağacından modern sıtma ilaçları yapılıyor. Bu tip uygulamalara belki de “geleneksel tıp” demek daha doğru, sonuçta bu uygulamalardan işe yaradıkları zamanla kanıtlananlar modern tıpta yerini alıyor. Ancak her antik uygulamanın içinde eski çağ bilgeliğini taşıdığını varsaymak da doğru olmaz, yoksa hala akıl hastalarının kafatasına hala matkapla delik açıyor olmamız gerekirdi Ayrıca pekçok son derece yeni “alternatif” tedavi yöntemi de sanki binlerce yıldır uygulanan, bilinen yöntemlermiş gibi pazarlanıyor. (Örneğin Homeopati’nin antik çağlardan gelen bir yöntem değil, sadece 1800′lerde ortaya konmuş yöntem olduğunu biliyor muydunuz?)

Bizim alternatif tıp tabir ettiklerimiz “işe yaramadığı kanıtlanan” uygulamalar. Yakın bir zamanda bu uygulamalardan daha detaylı örnekler sunacağız.

Biz yalansavar ekibi olarak şehir efsanelerini ve kanıtlanamamış iddiaları ve yanlış bilgilendirmeleri aydınlatmak için yola çıktık. Konularımızı seçerken de bu konunun ucu neye dokunuyor diye bir süzgeçten geçirmiyoruz. Amacımız ne herhangi bir kişi veya kurumu savunmak, ne de bir başka kurumu eleştirmek. Biz, okuyucularımıza desteksiz iddialarla ilgili bilimsel çevreler tarafından ortak olarak kabul görmüş verileri toplayıp sunuyoruz, onlara doğru bilgiye nasıl ulaşacaklarını göstermeye çalışıyoruz. Bu verileri toplamak için de laboratuvara bizzat girmek, deneyleri bizzat yapmış olmak gerekmiyor. Bilim, kendisinden önce gelen tüm deneyimlerin yoğrulması, sonuçların birleştirilmesi ve değerlendirilmesiyle ilerliyor.

Bizi okumaya devam etmenizi dileriz, daha sonraki yazılarımız hakkındaki düşüncelerinizi de paylaşırsanız çok seviniriz.

Saygılarımızla