Falcılar, Medyumlar ve doğaüstü güçleri – 2

Soğuk okuma ile ilgili olarak daha önce yazmaya başlamıştım. Bu yazıda yarıda bıraktığımız tekniklerden devam edeceğim. İlk yazıya ulaşmak için bu linke tıklayabilirsiniz.

Soğuk okumanın başarılı uygulayıcılarının kullandığı bir diğer teknik dehedefteki kişinin verdiği yanıtların üzerinden okumaya devam etmektir. Genellikle istekli bir hedef okumacının kendisine attığı oltanın gerektirdiğinden çok daha fazla bilgiyi farkında olmadan, gönüllü olarak verir. “Aralık ayı mı desem kasım mı desem” gibi muğlak bir cümle ile işe başlayan okumacıya genelde hedefteki kişi “Aralık ayında kızım doğmuştu, Bengü. Ufacık bir bebekti” gibi bir yanıt verdiğinde artık okumacının elinde rahatlıkla devam edeceği bir bilgi vardır. Hayali Bengü’nün ufak tefekliği hafızasında bir çok gereksiz bilgiyi saklayan okumacıya keşfedeceği yeni bir yol açacaktır.

Olta atarak istediği bilgileri toplayan ve hedefi istediği kıvama getirmiş okumacıların bir diğer teknikniği de hedefe daima duymak isteyeceği şeyleri söylemektir. Mutlu ve kendisini iyi hisseden müşteri geri gelmeye devam edecektir. Örneğin hedefin ölmüş annesi ile iletişim kurduğunu iddia eden bir medyum “Annen çok acı çekmeden öldüğünü, bulunduğu yerde çok mutlu olduğunu söylüyor. Senin de kendisi için üzülmemeni aksine mutlu olmanı istiyor” gibi cümleler ile annesini kaybetmenin üzüntüsünü yaşayan hedefi rahatlacak ve tekrar geri gelmesini sağlayacaktır.

Okumacılar bu tekniklere ek olarak Barnum etkisini çok başarılı şekilde kullanılır. Barnum etkisi, usta P.T. Barnum’a saygı olarak psikoloj Paul Meehl tarafından ortaya atılmış bir terimdir ve birçok insana uygun olabilecek genel ifadelerden hedefteki kişinin kendi özeline uygun anlamlar çıkararak okumacının verdiği genel ifadeyi onaylama durumunu ifade eder. Örneğin astrologların, numerelogların, falcıların ya da yaptıklarını bir tür bilimmiş gibi sunan diğerlerinin sık sık kullandığı;

Pek çok konuda kendinizi rahat ve keyifli hissediyorsunuz.

İkizler için ilginç bir sene çünkü hem duygusal hem zihinsel hem fiziksel olarak büyük bir değişim dönüşüm süreci içinde bulunuyorsunuz

gibi ifadeler Barnum etkisini harekete geçirecek ifadelerdir. Yukarıdaki 2 ifade de aynı anda birden çok insan için geçerlidir. Ancak birçoğumuz, bize uygun olan verinin başkaları için de doğru olabileceğini düşünmeden sanki okumacının doğru okuduğunu varsayarız. Eğer okumacı bize bizim için geçerliliği olmayan bir Barnum ifadesi ile yaklaşırsa, algılama ve düşünme sistemimizin başka bir hatası devreye girerek yapılan yanlışı unutmamızı sağlar. Bu sayede okumacıların hep doğru bildiğini sanmaya devam ederiz.

Falcı ve medyum olduğunu iddia edenlerin sıkça kullandığı bir diğer teknik ya da beceri de hedefteki kişinin yanıtlarını sanki kendi yanıtlarıymış gibi gösterme yeteneği/tekniğidir. Örneğin el falınıza bakan bir falcı, sizin iki çocuğunuz olduğunu tespit ettiğinde: “Evet, avcunun yanında ki şu 2 çizgiyi görüyor musun? Onlar da aynen böyle söylüyor” diyecek ve sizin verdiğiniz yanıt bir anda falcının başarılı bir okumasına dönüşecektir.

Gördüğümüz gibi falcılar, medyumlar ya da diğer sözde doğaüstü güçlere sahip olduğunu iddia eden şarlatanların aslında gerçekte herhangi bir güçleri yok. Bütün bilgileri veren hedefteki kişiler. Algımızın nasıl yanılacağını bilerek, kandırılamaz olmadığımızı bilerek P.T. Barnum’a atfedilen -ama ona ait olmayan- ifadedeki gibi her dakikada doğan enayilerden olmayalım.

Son olarak aşağıda Şüpheciliğin kahramanlarından The “Amazing” Randi’nin soğuk okuma ile ilgili yazdığı bir makalede kendisinin bir sahne performansını anlattığı kısmı özetleyerek çevireyim. Bu arada hemen küçük bir ansiklopedik bilgi faydalı olabilir The “Amazing” Randi tarafından kurulmuş olan eleştirel düşünceyi desteklemek amacındaki JREF, James Randi Educational Foundation, doğaüstü güçlerini ya da iddialarını ispat edeceklere vermek üzere 1 milyon doları bankada tutmaktadır ve 1964’ten beri bu ödülü alabilen bir falcı, medyum ya da başkası olmamıştır. Türk falcı ve medyumlara duyurulur; paçanız sıkıyorsa JREF ve bütün şüpheciler size hodri meydan diyor. Neyse Randi’den alıntımıza dönelim:

18 yaşında Toronto’da mentalist olarak çalıştığım sırada yaptığım gösteriyi anlatayım. (Bu arada, gösterilerimde özel güçlerim olmadığını şov öncesi ya da sonrası HER ZAMAN söylerdim.)

[Gösterinin ortasında] aniden durdum ve 3. sıranın koridor tarafında oturan bayana parmağımı uzatarak: “Hanımefendi, size Gül lakabını takmam gerektiğini hissediyorum” diye çığlık attım. Kadının ani iç çekişi doğru olduğumu ispatlamıştı. “Bu isim sizin için önemliden de öte”, biraz öne eğilmişti, “bir saat görüyorum, çok eski bir saat. Gövdesinde 3 adet gül var?”. Konuşmaya başlamıştı ki eliminle onu susturdum: “fakat bu garip bir saat, zamanı göstermiyor!” Bunları söylediğimde zavallı kadın heyecandan kendinden geçmek üzereydi. “Neden hiç bir işe yaramıyor? 2 adet ok ya da dart görüyorum… Metaller ve kırıklar. Ahhh! şimdi anladım bunlar saatin kolları ve saatten sökülmüşler ve saatin cam kapağının arkasında duruyorlar! Haksız mıyım?” Hanımefendi ağzı açık, kafası emme basma tulumba gibi sallanarak ayakta duruyordu. Şaşırmıştı ve alkışlar çok fazlaydı. Nasıl yapmıştım? Şanslı tahmin? Hayır, [sadece] planlama.

Arkadaşım T.K. Lawson, gösteriyi düzenleyen dernekle çalışıyordu. Gösteriyi bana ayarlayan oydu. Biletleri satmak için birçok eve girip çıkmıştı. CC – 20 ve CC – 22 numaralı biletleri bu hanıma satmıştı ve hanımefendi parayı ödemek için kendisini içeri davet etmişti. [Lawson] evin içinde bir “gül” teması farketmişti… Saat şöminenin üzerindeydi. T.K. bu bilgileri not edip daha sonra bana aktarmıştı. Gösteri sonrasında bu hanım çıkmadan [T.K ile birlikte] onu yakaladık ve ona nasıl “medyum” olduğumu açıkladık. Açıklamamız onu çok eğlendirmişti ve bize ona söyleme medeniyetini gösterdiğimiz için bize minnettar kalmıştı.


Bu yazıyı hazırlarken aşağıdaki kaynaklardan yararlandım. Daha fazla bilgi için lütfen ziyaret edin.

  1. http://www.randi.org/library/coldreading/
  2. http://www.wikihow.com/Cold-Read
  3. http://www.skepdic.com
  4. http://en.wikipedia.org/wiki/Cold_reading
  5. http://www.coldreading.net/

About Bahadır Ürkmez

İzmir Fen Lisesi ve Boğaziçi Üniversitesi Makina Mühendisliği bölümü mezunuyum. Evli ve 2 süper keyifli (herkesinki kendine öyledir zaten :)) çocuk babasıyım. Mühendislik yapıyorum.

4 Yanıt to “Falcılar, Medyumlar ve doğaüstü güçleri – 2”

  1. Bu yazıyı okuyan, buna bayıldı: Richard Dawkins ve Derren Brown; soğuk okuma üzerine sohbet:

    Beğen

    • Richarda Dawkins psikolog mu, evrim biiyologu mu ki fikrini söylüyor? Onun amacı, ÖTE ALEM ve bilginin/belleğin/bilincin ölümden sonra devam etmeyeceğini öne sürmek. Yani biyolojiyi ideolojisine alt yapı yapmak. Dawkins’de yanlış yerde, evrim karşıtları da. O Evrim ile Tanrıyı yok edeceğini, diğerleri evrimi yok ederek Tanrıyı oluşturacağını sanıyor! Tavsiye ederim: http://www.youtube.com/watch?v=P8pOCQeiSBg#t=0

      Beğen

  2. Yazdıklarınız bir noktaya kadar doğru ama bildiğinizin tamamı doğru değil. Sahtekarlar bir yana…. Açıklanamayacak bilgiler veren duyular dışı algısı olanlar da var ve kesin kanaatiniz bu ise Gary Schwartz’in ÖTE ALEM deneyleri adlı kitabını okumanızı da öneririm. Bende şüpheciyim ve 5 yıl Skeptikal Inquirer dergisine aboneydim:

    Beğen

  3. Merhaba sayın admin, gelecek okuyanlara kesinlikle ben bile inanmıyorum fakat geçmiş okuyanlar, daha doğrusu odaklananlar,olağanüstü şeyler gerçekten var, inanmadıysanız(ki öyle olacak) e-mail adresimden ulaşabilirsiniz.

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: