Arşiv | Eleştirel Düşünce / Skeptisizm RSS feed for this section

Bilimde atıf, “etki değeri” ve diğer göstergeler

Daha önceki iki yazıda bilimsel yayınların özelliklerinden ve hakem denetimli yayın sürecinden bahsetmiştim. Bilimsel makalelerin bazıları, daha iyi yöntemlerle, daha özenle yapılmış, daha nitelikli bilimsel çalışmaları tarif eder ve bilim camiasının daha çok ilgisini çeker. Hangi makalenin daha çok ilgi çektiğini öğrenmek isteyen bilim adamları, o makalenin “atıf” sayısına bakar. Bilimsel dergiler de yayınladıkları makalelerin […]

Okumaya devam et

Komplo Teorilerinin Son Kullanma Tarihi

İyi tüketiciler olarak marketlerin rafları arasında dolaşırken almak istediğimiz ürünlerin kapaklarındaki, kutularındaki o sihirli SKT kısaltmasını kontrol ederiz bir çoğumuz. Son kullanma tarihi geçmiş ürünleri üreticisine şikayet eder, 2 – 3 gün sonra kullanma tarihi geçecek ürün yerine daha raf ömrü olan kutulara yöneliriz. Komplo teorilerinin de bir SKT’si var. Yeni yayınlanan bir matematiksel model, […]

Okumaya devam et

Akıllı Hans

Bu yazıda 1900’lerin başında Berlin halkını heyecanlandıran, bilim insanlarını meraklandıran hatta ünü okyanus sınırlarını aşarak New York Times’a haber olan bir atın öyküsünden bahsedeceğim. Üzerinden yüzyıl geçmiş atın öyküsünün Yalansavar’da ne işi var diyorsanız özellikle devam edin derim. Atımızın adı Akıllı Hans (ing. Clever Hans, alm. der Kluge Hans). Akıllı Hans ünlü olduğunda 9 yaşında […]

Okumaya devam et

Nobel hastalığı: Baltayı taşa vuran otoriteler

Bu bir sağlık sorunu değil. Yalnızca, büyük başarılara imza atmış birinin, bilmeden başka alanlarda da ahkâm kesme yetkisini kendinde bulmasına deniyor. Ama çok masum da sayılmaz: Başkalarının canını (veya cebini) yakabiliyor. Linus Pauling (Şekil 1) adını duymadıysanız, ayıp ediyorsunuz: Bu kimya dehası, kimyasal bağların yapısı konusunda yaptığı çalışmayla Nobel Ödülü aldı. Yetmedi, ilk defa bir […]

Okumaya devam et

Asimov: “Boşinançlar ve bilim”

Isaac Asimov (1920-1992), bilim-kurgunun en büyük yazarları arasında olmasının yanı sıra, sayısız popüler bilim yazısı ve kitabı kaleme almıştı. Bilimsel düşüncenin, şüpheciliğin ve akılcılığın en kuvvetli kalemlerinden biriydi. 1980’lerde çıkan Bilim ve Sanat dergisinin içinden kesip sakladığım bir yazısı, Asimov’un derinlemesine analiz etme yeteneğine ve keskin kalemine çok iyi bir örnek olduğu için Yalansavar okurlarıyla […]

Okumaya devam et

Güneş tutulması depremi tetikler mi?

Yaklaşık onaltı yıl önce, 11 Ağustos 1999’da bir tam Güneş tutulması görme keyfi yaşadık. Türkiye’nin kuzeybatısından güneydoğusuna doğru geçen bir hat üzerinde güneşin ay tarafından tamamen örtülmesini seyretmiştik. Ancak bu keyif uzun sürmedi, sadece altı gün sonra 17 Ağustos depremi felaketini yaşadık. O günden bu yana akıllarda ikisi arasında bir bağlantı kuruldu. Güneş ve Ay’ın […]

Okumaya devam et

Bilimsel yayınlar ve türleri

Bilimsel gelişmeler, bilim insanlarının yaptıkları araştırmaları yayınlamaları ile duyurulur. Bu yazıda, tanışmamış olanlar için bilimsel yayınların özelliklerine değineceğim. Ama isterseniz bu konuda birkaç Yalansavar yazarı olarak yaptığımız söyleşiyi dinleyebilirsiniz: En önemli bilimsel yayınlar, süreli bilim dergilerinde yapılır. Bu dergiler, dergi bayilerinde rastladığımız Bilim ve Teknik gibi dergiler değil, yalnızca abone olanların edinebildiği ya da ilgilenenlerin […]

Okumaya devam et